Báo cáo mới nhất từ Tổng cục Hải quan ghi nhận một bức tranh xuất khẩu đầy ấn tượng nhưng cũng nhiều nét tương phản trong tháng 10/2026. Tổng kim ngạch xuất khẩu hàng hóa cả nước đã chạm mốc 64.670,43 triệu USD, vượt qua đỉnh lịch sử 59.506,12 triệu USD thiết lập trong tháng 9/2026 để lập kỷ lục mới. Tuy nhiên, sự bứt phá này chủ yếu được gánh vác bởi khu vực có vốn đầu tư nước ngoài (FDI), trong khi khu vực trong nước lại tỏ ra đuối sức và giậm chân tại chỗ dưới ngưỡng 10 tỷ USD.

Khối FDI bứt phá bùng nổ, kéo tổng kim ngạch lập kỷ lục mới

Khu vực FDI tiếp tục đóng vai trò đầu tàu tuyệt đối trong đà tăng trưởng xuất khẩu của Việt Nam. Tháng 10/2026, kim ngạch xuất khẩu của khối FDI đạt tới 54.688,70 triệu USD, tăng 9,59% so với tháng 9/2026 (49.902,27 triệu USD) và ghi nhận tháng tăng trưởng thứ 5 liên tiếp kể từ tháng 5/2026 (37.840,08 triệu USD).

Nhờ chuỗi tăng trưởng liên tục này, tỷ trọng xuất khẩu của doanh nghiệp FDI trong dữ liệu tổng xuất khẩu đã nâng lên mức áp đảo 84,57% toàn nền kinh tế. Sự tăng tốc của khối FDI phản ánh làn sóng đơn hàng sản xuất linh kiện điện tử, máy tính, điện thoại và máy móc thiết bị phục vụ mùa cao điểm mua sắm cuối năm tại các thị trường lớn như Mỹ, EU và Trung Quốc.

Khối doanh nghiệp trong nước chững lại quanh mốc 10 tỷ USD

Trái ngược với sự thăng hoa của khối FDI, khu vực kinh tế trong nước lại thể hiện xu hướng hụt hơi đáng lo ngại. Trong tháng 10/2026, xuất khẩu của các doanh nghiệp trong nước đạt 9.981,73 triệu USD. Dù có sự phục hồi nhẹ 3,93% so với mức 9.603,85 triệu USD của tháng 9, con số này vẫn thấp hơn đáng kể so với mức đỉnh 10.536,18 triệu USD đạt được vào tháng 8/2026 hay 10.345,30 triệu USD trong tháng 7/2026.

Nhìn lại cả chuỗi 12 kỳ báo cáo, xuất khẩu khối nội gần như giậm chân tại chỗ xung quanh ngưỡng 9 - 10 tỷ USD. Sự phụ thuộc vào các mặt hàng nông, lâm, thủy sản và tiểu thủ công nghiệp — vốn chịu ảnh hưởng lớn bởi tính mùa vụ và biến động giá cả hàng hóa toàn cầu — đã khiến nhóm doanh nghiệp này chưa thể tạo đột phá tương tự như khối công nghiệp chế chế tạo FDI.

Nguyên nhân và hàm ý chính sách cho giai đoạn cuối năm

Sự chênh lệch ngày càng lớn giữa hai khu vực đặt ra nhiều vấn đề kinh tế vĩ mô quan trọng. Nguyên nhân cốt lõi dẫn đến sự bứt phá của khối FDI xuất phát từ năng lực tham gia sâu vào chuỗi cung ứng toàn cầu, công nghệ hiện đại và đơn hàng dài hạn ổn định từ các tập đoàn đa quốc gia. Ngược lại, doanh nghiệp nội địa vẫn đang đối mặt với chi phí đầu vào cao, khó khăn trong tiếp cận vốn và rào cản kỹ thuật khắt khe tại các thị trường nhập khẩu.

Hàm ý cho giai đoạn cuối năm 2026 và đầu năm 2027 là nền kinh tế cần củng cố năng lực cho doanh nghiệp trong nước thông qua chính sách hỗ trợ kết nối cung - cầu, phát triển công nghiệp hỗ trợ để tăng tỷ lệ nội địa hóa. Người theo dõi bảng số liệu tổng xuất khẩu cần lưu ý đến rủi ro tập trung: việc nền kinh tế phụ thuộc quá lớn vào khối FDI khiến tổng kim ngạch nhạy cảm với các biến động chiến lược của một vài tập đoàn đa quốc gia lớn.