Báo cáo thị trường lao động quý 3/2026 ghi nhận một bức tranh đối lập đáng chú ý: quy mô lao động có việc làm đạt kỷ lục gần 52,97 triệu người cùng sự sụt giảm tích cực của tỷ lệ lao động phi chính thức, nhưng thách thức lại gia tăng mạnh ở khu vực đô thị khi tỷ lệ thất nghiệp thanh niên thành thị chạm mốc 12,49%.
Công nghiệp và dịch vụ bứt phá, chất lượng việc làm được cải thiện
Theo dữ liệu công bố từ Cục Thống kê (NSO), lực lượng lao động của Việt Nam trong Q3-2026 đã tăng trở lại mốc 54,07 triệu người, cao hơn hẳn mức 53,79 triệu người ở Q2-2026. Tương ứng, tổng số lao động có việc làm đạt 52,97 triệu người, tăng hơn 292 nghìn người so với quý trước và là mức cao nhất trong 4 quý gần đây.
Sự mở rộng này được dẫn dắt bởi hai trụ cột kinh tế chính:
- Khu vực công nghiệp và xây dựng: Đạt 17,97 triệu người, tăng thêm hơn 150 nghìn người so với Q2-2026 (17,82 triệu người).
- Khu vực dịch vụ: Đạt mức kỷ lục 21,68 triệu người, tiếp tục khẳng định vai trò là động lực thu hút việc làm lớn nhất nền kinh tế.
- Trong khi đó, khu vực nông, lâm nghiệp và thủy sản tăng chậm hơn, đạt 13,32 triệu người, phản ánh xu hướng dịch chuyển cơ cấu lao động tích cực.
Bên cạnh quy mô, chất lượng việc làm cũng ghi nhận sự chuyển biến tích cực. Tỷ lệ lao động phi chính thức giảm mạnh từ 61,72% ở Q2-2026 xuống còn 60,64% trong Q3-2026. Đồng thời, tỷ lệ thiếu việc làm trong độ tuổi lao động giảm xuống 1,31% (so với 1,62% ở quý trước), đặc biệt khu vực thành thị giảm sâu xuống chỉ còn 0,67%. Điều này cho thấy các doanh nghiệp sản xuất và dịch vụ khu vực chính thức đang khôi phục đơn hàng và nâng cao hiệu suất sử dụng lao động.
Áp lực gia tăng tại thành thị: Thất nghiệp thanh niên vọt lên 12,49%
Trái ngược với sự gia tăng việc làm tổng thể, khu vực thành thị đang phát đi những tín hiệu lo ngại về nguy cơ dôi thừa lao động cục bộ. Tỷ lệ thất nghiệp trong độ tuổi lao động ở thành thị liên tục leo dốc qua 4 quý gần nhất: từ 2,04% (Q4-2025) lên 2,46% (Q1-2026), 2,49% (Q2-2026) và chạm mức 2,72% vào Q3-2026.
Đáng chú ý nhất là tình trạng thất nghiệp của lực lượng lao động trẻ (15-24 tuổi) tại đô thị. Tỷ lệ này đã nhảy vọt từ 9,75% trong Q2-2026 lên 12,49% trong Q3-2026, trái ngược hoàn toàn với đà giảm tại khu vực nông thôn (từ 8,07% xuống 7,12%).
Sự gia tăng này xuất phát từ hai nguyên nhân chính:
- Yếu tố mùa vụ: Q3 là thời điểm hàng loạt học sinh, sinh viên mới tốt nghiệp tham gia vào thị trường lao động tại các thành phố lớn nhưng chưa tìm được việc ngay.
- Sự lệch pha cung - cầu kỹ năng: Các ngành sản xuất hiện đại và dịch vụ chất lượng cao đòi hỏi năng lực số và kỹ năng chuyên môn khắt khe, trong khi lực lượng lao động trẻ mới gia nhập thị trường chưa đáp ứng kịp thời.
Hàm ý chính sách và điều cần theo dõi cho các kỳ tiếp theo
Diễn biến thị trường dữ liệu lao động việc làm Q3-2026 cho thấy nền kinh tế đang khôi phục năng lực tạo việc làm chính thức, nhưng quá trình đô thị hóa và chuyển đổi cơ cấu kinh tế cũng tạo ra sức ép chuyển dịch lớn cho lao động trẻ.
Để duy trì đà tăng trưởng bền vững, chính sách phát triển trong các quý tới cần tập trung vào kết nối cung - cầu lao động đô thị, nâng cao chất lượng đào tạo nghề và kỹ năng số cho thanh niên. Độc giả có thể tiếp tục theo dõi chuỗi dữ liệu lao động việc làm cập nhật để đánh giá chi tiết xu hướng kinh tế vĩ mô.
