Theo số liệu mới nhất từ Ngân hàng Nhà nước Việt Nam (NHNN), bức tranh cán cân thanh toán quốc tế của Việt Nam trong quý 1/2025 phản ánh sự phân hóa rõ nét giữa dòng tiền thương mại thực và các dòng vốn tài chính. Cụ thể, trong khi cán cân vãng lai duy trì đà thặng dư ấn tượng nhờ xuất siêu hàng hóa, cán cân tài chính lại ghi nhận mức thâm hụt do tác động của hoạt động đầu tư gián tiếp và trả nợ nước ngoài.

Điểm sáng từ thặng dư thương mại và kiều hối

Kết thúc quý 1/2025, cán cân vãng lai của Việt Nam ghi nhận mức thặng dư 4.828 triệu USD. Động lực cốt lõi dẫn dắt thành quả này tiếp tục là cán cân thương mại hàng hóa. Tổng kim ngạch xuất khẩu (f.o.b) đạt 103.232 triệu USD, vượt xa mức nhập khẩu 94.876 triệu USD, mang lại mức thặng dư hàng hóa ròng lên tới 8.356 triệu USD. Điều này phản ánh sự phục hồi mạnh mẽ của các đơn hàng xuất khẩu quốc tế trong những tháng đầu năm.

Bên cạnh đó, dòng tiền kiều hối và các khoản chuyển giao không bồi hoàn tiếp tục là "bệ đỡ" vững chắc. Cán cân chuyển giao vãng lai (thu nhập thứ cấp) ghi nhận mức thặng dư ròng 3.740 triệu USD, với tổng mức thu đạt tới 4.794 triệu USD trong khi chi ra chỉ ở mức 1.054 triệu USD.

Tuy nhiên, thặng dư vãng lai đã bị thu hẹp một phần do sự thâm hụt mang tính cơ cấu ở hai hạng mục: dịch vụ và thu nhập đầu tư. Trong kỳ, cán cân dịch vụ thâm hụt ròng 1.581 triệu USD. Đáng chú ý hơn, cán cân thu nhập sơ cấp âm tới 5.687 triệu USD, với dòng tiền chi ra ngoài biên giới lên đến 6.943 triệu USD. Dòng tiền chi này phần lớn là lợi nhuận của các doanh nghiệp có vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) chuyển về nước, một hiện tượng phản ánh khối ngoại đang kinh doanh có lãi tại thị trường Việt Nam.

Cán cân tài chính chịu áp lực từ dòng vốn ngắn hạn

Trái ngược với sự tích cực của cán cân vãng lai, cán cân tài chính trong quý 1/2025 đối mặt với mức thâm hụt 4.887 triệu USD. Tuy nhiên, đi sâu vào cấu phần dữ liệu cán cân thanh toán, có thể thấy yếu tố cốt lõi của nền kinh tế là dòng vốn FDI vẫn duy trì sức hút vô cùng ổn định.

Dòng vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài chảy vào Việt Nam (tài sản nợ) đạt 3.950 triệu USD, đẩy cán cân FDI ròng đạt thặng dư 3.795 triệu USD (sau khi trừ đi 155 triệu USD đầu tư trực tiếp ra nước ngoài). Con số này khẳng định niềm tin vững chắc của các nhà đầu tư chiến lược dài hạn vào môi trường kinh doanh tại Việt Nam.

Sự thâm hụt của cán cân tài chính chủ yếu xuất phát từ dòng vốn đầu tư gián tiếp và biến động mạnh ở hạng mục "đầu tư khác". Cán cân đầu tư gián tiếp (FII) rút ròng 911 triệu USD. Đồng thời, tài sản có của hạng mục đầu tư khác âm lớn tới 5.105 triệu USD, chủ yếu do sự gia tăng tiền và tiền gửi ở nước ngoài của hệ thống tổ chức tín dụng (-951 triệu USD) và khu vực dân cư (-2.852 triệu USD).

Ngoài ra, hoạt động vay và trả nợ nước ngoài cũng ghi nhận mức trả ròng 1.518 triệu USD. Đáng chú ý, nền kinh tế đã đẩy mạnh trả nợ gốc dài hạn với mức trả ròng lên tới 1.816 triệu USD. Việc tích cực trả bớt nợ dài hạn cũng là một nguyên nhân chính khiến cán cân tài chính ghi nhận số âm trong quý.

Nhận định chung và triển vọng

Nhìn chung, tổng thặng dư từ cán cân vãng lai và cán cân vốn (4.828 triệu USD) đã tạo ra tấm đệm ngoại tệ lớn, bù đắp gần như toàn bộ mức thâm hụt của cán cân tài chính (-4.887 triệu USD) trong quý 1/2025. Các chỉ số vĩ mô cho thấy nền tảng kinh tế vẫn cực kỳ vững chắc dựa trên hai trụ cột: thặng dư xuất khẩu hàng hóa và dòng vốn giải ngân FDI. Sự dịch chuyển của các dòng tiền gửi ngắn hạn và hoạt động trả nợ dài hạn mang tính chất quản trị dòng tiền hơn là dấu hiệu rủi ro, qua đó tiếp tục hỗ trợ ổn định tỷ giá và an ninh tài chính quốc gia.